Nghề dệt Zèng - Báu vật độc đáo của người Tà Ôi, Huế
Nghề dệt Zèng được coi là dịch vụ văn hóa tiêu biểu của người Tà Ôi. Trải qua những thay đổi, nghề dệt phát triển thành nghề truyền thống đặc sắc.
Mỗi sản phẩm dệt Zèng có giá trị về nhiều mặt, vừa là vật dụng, đảm bảo nhu cầu sinh hoạt vừa là tác phẩm nghệ thuật, thể hiện nét đặc trưng độc đáo trong kho tàng văn hóa của đồng bào dân tộc Tà Ôi.
1. Độc đáo nghề dệt Zèng của đồng bào dân tộc Tà Ôi
![Nghề dệt Zèng đã theo đồng bào Tà Ôi từ rất lâu. Trong tiếng Tà Ôi, dệt thổ cẩm được gọi là dệt zèng. Ảnh: cand](https://cdn.alongwalker.co/vn/wp-content/uploads/2022/10/17183359/image-nghe-det-zeng-bau-vat-cua-nguoi-ta-oi-o-thua-thien-hue-166598123962163.jpg)
Nghề dệt Zèng đã theo đồng bào Tà Ôi từ rất lâu. Trong tiếng Tà Ôi, dệt thổ cẩm được gọi là dệt Zèng. Được xem là sản phẩm văn hóa tiêu biểu của đồng bào nơi đây, trải qua nhiều đổi thay, nghề dệt đã phát triển thành nghề truyền thống đặc sắc.
![Không đa dạng sắc màu trong từng họa tiết, không phức tạp trong các thao tác, nghề dệt zèng của người Tà Ôi mang nét đẹp giản đơn, mộc mạc. Ảnh: Internet](https://file1.dangcongsan.vn/DATA/0/2019/10/det_zeng_ta_oi_5-23_36_22_258.jpg)
Không đa dạng sắc màu trong từng họa tiết, không phức tạp trong các thao tác, nghề dệt zèng của người Tà Ôi mang nét đẹp giản đơn, mộc mạc như chính con người vùng biên.
Nghề dệt thổ cẩm tồn tại nhờ cha truyền con nối, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đặc biệt những người phụ nữ Tà Ôi đã truyền nghề cho con cháu họ, để phụ nữ nào cũng biết dệt. Từ xưa đến nay, con gái Tà Ôi 13, 14 tuổi đã được bà, mẹ, chị dạy cho cách dệt zèng.
![Người đàn bà phải đảm nhiệm gồm nhiều khâu vào bộ phận dệt, từ khiến khung dệt, lấy sợi hay là khi hoàn thiện sản phẩm. Ảnh: Báo Quân đội nhân dân](https://cdn.alongwalker.co/vn/wp-content/uploads/2022/10/17183401/image-nghe-det-zeng-bau-vat-cua-nguoi-ta-oi-o-thua-thien-hue-166598124146378.jpg)
Người đàn bà phải đảm nhiệm gồm nhiều khâu vào bộ phận dệt, từ khiến khung dệt, lấy sợi hay là khi hoàn thiện sản phẩm. Vậy nên nhiều cô gái ghi nhận việc này từ khi còn ít tuổi, để sau này cưới chồng sẽ thạo hết tất cả mọi việc. Vai trò người con gái vào hiệp hội cộng đồng dân tộc Tà Ôi rất được coi trọng.
Khung dệt của người Tà Ôi được làm bằng khung tre hoặc gỗ rời, khá đơn giản và gọn nhẹ. Nhờ vậy phụ nữ Tà Ôi có thể mang bộ khung dệt tới bất cứ đâu và dệt bất cứ khi nào thấy thuận tiện.
![Bàn tay cũng như đôi chân khéo léo của người đàn bà Tà Ôi. Ảnh: Báo điện tử Đảng Cộng sản VN](https://cdn.alongwalker.co/vn/wp-content/uploads/2022/10/17183403/image-nghe-det-zeng-bau-vat-cua-nguoi-ta-oi-o-thua-thien-hue-166598124354549.jpg)
Vào tháng 9 hàng năm, người Tà Ôi thu hoạch bông trên rẫy và se sợi, sau đó đem nhuộm và hồ. Những tấm zèng có các màu chủ yếu: Đen, trắng, vàng, đỏ, xanh lá và tím. Mỗi màu được chế từ các loại cây, lá trong thiên nhiên như vỏ và lá cây ta - râm cho màu đen, củ cây a - rác cho màu vàng, màu đỏ lấy từ củ cây a - chất…
![Để sợi vải nhuộm giữ được độ bền màu sắc, đòi hỏi người làm phải có kinh nghiệm chế tác lâu năm](https://cdn.alongwalker.co/vn/wp-content/uploads/2022/10/17183403/image-nghe-det-zeng-bau-vat-cua-nguoi-ta-oi-o-thua-thien-hue-166598124357371.jpg)
Để sợi vải nhuộm giữ được độ bền màu sắc, đòi hỏi người làm phải có kinh nghiệm chế tác lâu năm, sử dụng nhiều loại phụ gia như vỏ ốc đá, bột sắn hoặc bột nếp khô…
Xem thêm: Kinh thành Huế
2. Nguyên liệu để làm những tấm Zèng đa màu sắc
![Để làm nên những tấm Zèng đa màu sắc, họa tiết hoa văn độc đáo, đồng bào phải tự tìm kiếm nguyên liệu. Sợi dệt truyền thống được sử dụng là sợi bông khai thác từ thiên nhiên](https://images.baodantoc.vn/uploads/2022/Th%C3%A1ng%201/Ng%C3%A0y%204/NG%C3%82N/t%C3%A0%20%C3%B4i/93341VM-BVH-36.jpg)
Để làm nên những tấm Zèng đa màu sắc, họa tiết hoa văn độc đáo, đồng bào phải tự tìm kiếm nguyên liệu. Sợi dệt truyền thống được sử dụng là sợi bông khai thác từ thiên nhiên, để tạo sợi và các màu sắc vàng, đen, xanh cho quá trình dệt cũng như tạo hoa văn. Những tấm vải dệt zèng thổ cẩm của người dân tộc Tà Ôi mang vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng với khoảng 76 loại hoa văn khác nhau, mô phỏng những con suối, dốc cao, cây cỏ, chim rừng, đồ vật, con người và những ngôi sao trên bầu trời... có ý nghĩa đối với đời sống văn hóa tâm linh, khát khao về sự giao hòa giữa Trời - Đất và con người. Hoa văn thường thể hiện chủ yếu 3 loại hình là hình tam giác, hình thoi và hình đường thẳng.
Xem thêm: 3 phong tục cưới hỏi kỳ lạ nhất thế giới
3. Giá trị đặc biệt trong đời sống văn hóa
![Nghề dệt zèng được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể. Ảnh: Báo Nhân dân](https://cdn.alongwalker.co/vn/wp-content/uploads/2022/10/17183402/image-nghe-det-zeng-bau-vat-cua-nguoi-ta-oi-o-thua-thien-hue-166598124210289.jpg)
![Zèng cũng là lễ vật không thể thiếu trong các lễ hội quan trọng của đồng bào](https://images.baodantoc.vn/uploads/2021/Th%C3%A1ng%208/Ng%C3%A0y_13/t%C3%A0%20%C3%B4i/1-nha-san-ta-oi.jpg)
Người Tà Ôi xưa quan niệm, dệt zèng là thước đo để cộng đồng đánh giá sự khéo léo, đảm đang của người con gái khi lập gia đình. Không chỉ làm quần, áo, váy, khăn cho người thân trong gia đình, con gái Tà Ôi khi lấy chồng phải có một bộ váy, áo bằng zèng. Khi mất, người Tà Ôi phải được chôn cùng bộ quần áo zèng mới được “tổ tiên đón nhận”. Zèng cũng là lễ vật không thể thiếu trong các lễ hội quan trọng của đồng bào.
Trải qua hàng trăm năm, nghề dệt zèng được người dân địa phương gìn giữ và lưu truyền. Năm 2015, lần đầu tiên dệt zèng được giới thiệu đến công chúng cả nước và quốc tế tại kỳ Festival nghề truyền thống Huế. Các nghệ nhân dệt zèng Tà Ôi đã được sang Pháp, Thụy Sĩ, Ấn Độ, Philippines, Nhật Bản… trình diễn, được khách hàng thích thú vì nét độc đáo của sản phẩm với chất liệu tự nhiên, bền, đẹp, hoa văn tinh xảo.
Xem thêm: Đèo Mã Phục - Cung đường "thách thức" mọi phượt thủ
Theo Vietnam Traveller
Số tạp chí: 1004-11/2022
Tác giả: Nguyễn Tiến Thành
TIN LIÊN QUAN
Du lịch Kerala - một trong những điểm đến hàng đầu ở Ấn Độ
Du lịch Kerala - một bang nằm dọc theo bờ biển nhiệt đới Malabar của Ấn Độ. Nơi đây, sẽ là điểm đến tuyệt vời cho những ai yêu thích khám phá thiên nhiên.
Check in Hang Múa - Thắng cảnh “vạn người mê” tại mảnh đất Ninh Bình
Đến Ninh Bình du khách đừng quên check in Hang Múa, đây là một trong những địa điểm du lịch tâm linh đẹp, thích hợp cho những ai muốn tìm về chốn an yên.
Gợi ý những địa điểm du lịch mới ở Bangkok cho chuyến đi cuối năm của bạn
Nếu dịp cuối năm bạn muốn có một chuyến đi có nhiều trải nghiệm, được thoải mái thư giãn thì hãy tham khảo một số địa điểm du lịch mới ở Bangkok dưới đây.
Du lịch Hòn Yến để thoả sức ngắm san hô mà không cần lặn biển
Những rặng san hô tự nhiên với nhiều màu sắc và hình thù lạ mắt tạo nên vẻ đẹp tại Hòn Yến khi thủy triều rút. Đây là điểm thu hút khách du lịch tại Phú Yên.
Sông Nho Quế - Vẻ đẹp ngược thời gian nơi cao nguyên đá
Sông Nho Quế từ cao nhìn xuống như một sợi chỉ xanh biếc, ẩn giữa đại ngàn hùng vĩ miền Đông Bắc, là điểm du lịch thu hút nhiều du khách tham quan, khám phá.
Những địa điểm vui chơi Noel ở TP Hồ Chí Minh tha hồ “lượn lờ”, check in
Nếu bạn đang băn khoăn không biết Giáng sinh năm nay chơi ở đâu, thì hãy note ngay lại những địa điểm vui chơi Noel ở TP Hồ Chí Minh siêu hay ho dưới đây.
Những địa điểm du lịch Myanmar tuyệt đẹp nhưng ít người biết đến
Du lịch Myanmar với những điểm đến ít người biết đến bạn sẽ khám phá được nhiều điểm mới lạ, những nét độc đáo mà sẽ không tìm thấy ở những thành phố lớn.
Thác Tà Gụ Khánh Sơn – Điểm du lịch “bỏ phố về rừng” cực HOT
Đến thác Tà Gụ Khánh Sơn, du khách sẽ thấy nơi đây mây mù giăng lối, nước cháy róc rách tựa chốn bồng lai, mang một nét đẹp hoang sơ trầm mặc đến khó tả.
Xác tàu bỏ hoang bỗng trở thành một rừng nổi giữa biển
Cây mọc lên từ xác tàu bỏ hoang đã biến chúng trở thành một rừng nổi giữa biển. Khung cảnh tựa như một tác phẩm nghệ thuật đã thu hút nhiều du khách.
Quỳnh Anh Shyn du lịch Phuket khoe body “cực cháy” trên bãi biển
Nhân dịp sinh nhật tuổi 26, Quỳnh Anh Shyn du lịch Phuket quẩy hết mình bên hội bạn thân thiết. Cô nàng còn khoe dáng đầy quyến rũ bên bãi biển nổi tiếng của Thái Lan.
Khám phá mạch nước phun Fly Geyser kỳ ảo ở Mỹ
Mạch nước phun Fly Geyser là một trong những điểm du lịch nổi tiếng ở Mỹ được ít người biết đến. Quang cảnh nơi này khiến người ta liên tưởng tới một hành tinh khác.
Cầu Vàng Đà Nẵng - Vẻ đẹp chốn bồng lai tiên cảnh
Cầu Vàng Đà Nẵng được xem như một tuyệt tác kiến trúc đương đại. Chiếc cầu giống dải lụa được nâng đỡ trên đôi bàn tay có phần “rêu phong” của một vị thần xuyên ra từ trong lòng núi.
Đắm mình trong làn nước xanh biếc của suối Lê nin
Nước suối Lê nin trong xanh và sạch đến mức bạn có thể nhìn rõ từng đàn cá bơi lội bên dưới. Đây đã trở thành điểm đến thu hút giới trẻ.
Chiêm ngưỡng kiến trúc những cây cầu bắc qua sông Hồng - Hà Nội
Bên cạnh những cây cầu đã kết nối giao thông qua sông Hồng lâu nay, Hà Nội cũng đang chuẩn bị triển khai xây dựng những cây cầu mới.
Check-in Bàu Trắng - 'tiểu hoang mạc Sahara' ở Việt Nam
Để trải nghiệm những điều mới mẻ, tuyệt vời ngay tại Việt Nam, bạn có thể ghé check-in Bàu Trắng, vốn là tiểu hoang mạc Sahara thú vị, cực kỳ nổi tiếng.
Độc đáo hòn đảo Luzon xếp chồng lên nhau theo kiểu búp bê Nga
Hòn đảo Luzon được nhiều du khách biết đến bởi vị trí địa lý độc đáo, nơi đây các hòn đảo xếp chồng chất lên nhau theo kiểu búp bê Nga matryoshka.
Các khu chợ Giáng sinh nổi tiếng thế giới chìm đắm trong “thiên đường ánh sáng”
Dưới đây là các khu chợ Giáng sinh nổi tiếng trên thế giới với ánh đèn rực rỡ và những gian hàng đậm chất lễ hội, đang chờ đón du khách tham quan, mua sắm.
Dạo một vòng khám phá các điểm đón Giáng sinh ở Ý tuyệt đẹp
Dưới đây là một số những điểm đón Giáng sinh ở Ý đang được thắp đèn sáng lung linh, tưng bừng không khí lễ hội, cùng vô vàn món ăn ngon mà bạn nên khám phá.
Chiêm ngưỡng hai khu dự trữ sinh quyển Núi Chúa và Kon Hà Nừng
Hai khu dự trữ sinh quyển Núi Chúa và Cao nguyên Kon Hà Nừng của Việt Nam sở hữu vẻ đẹp nguyên sinh với hệ sinh thái đa dạng và cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ.